[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: ثبت نام :: تماس با ما ::
:: دوره 6، شماره 1 - ( بهار 1395 ) ::
جلد 6 شماره 1 صفحات 69-78 برگشت به فهرست نسخه ها
الگوی اپیدمیولوژیک حوادثِ کودکان زیر 15 سال شهرستان فسا در سال 1392
فرزانه مباشری1، عبداله عزیزی2، فهیمه راستباف3
1- مرکز تحقیقات بیماری های غیر واگیر، دانشگاه علوم پزشکی فسا، فسا، ایران
2- معاونت بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی فسا، فسا، ایران ، Hadiazizi2323@yahoo.com
3- معاونت بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی فسا، فسا، ایران
واژه‌های کلیدی: اپیدمیولوژیک، حوادث، کودکان، فسا
متن کامل [PDF 886 kb]   (1607 دریافت)     |   چکیده (HTML)  (4141 مشاهده)
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: بهداشت عمومی
دریافت: ۱۳۹۴/۸/۵ | پذیرش: ۱۳۹۴/۱۲/۹ | انتشار: ۱۳۹۵/۳/۲۸
متن کامل:   (1970 مشاهده)

مقدمه

بیانیه حقوق کودک که تقریباً به تأیید تمامی دولت‌ها رسیده، بیان می‌کند که کودکان سراسر دنیا حق دارند در محیطی ایمن زندگی کنند و از مصدومیت و خشونت محافظت شوند (1). اما متأسفانه بررسی­ها نشان می‌دهد که طی دهه‌های اخیر در مقابل کاهش مرگ و میر کودکان از بیماری‌های مزمن و عفونی، مرگ کودکان به علت حوادث در سطح جهان افزایش یافته است (2) و امروزه حوادث چه به صورت عمدی یا غیر عمدی یکی از مهم ترین علل وقوع میلیون­ها مرگ و معلولیت کودکان در سراسر جهان به شمار رفته (3) و بار مالی زیادی را بر سیستم بهداشتی- درمانی جوامع تحمیل می‌کند (4). حوادث از مهم ترین علل مراجعه به بیمارستان در کودکان می‌باشد (5) و 13% از کل بار بیماری‌ها در کودکان 15 ساله و کمتر را شامل می‌شود (6). بر اساس گزارش مشترک سازمان جهانی بهداشت و صندوق کودکان سازمان ملل متحد حوادث روزانه بیش از 2000 کودک را به کام مرگ می­کشاند. ضمن آن که هر ساله از هر چهار کودک یک کودک نیازمند خدمات پزشکی بعد از وقوع مصدومیت می­باشد (1). نکته قابل تأمل این است که بیش از 95% مرگ­های ناشی از مصدومیت­های کودکان در کشورهای با درآمد کم و متوسط اتفاق می­افتد (1). در کشور ما هم در کودکان 14-1 سال حوادث مسئول حدود 6/16 درصد از مرگ­ها است و سه علت اصلی این مرگ‌ها سوانح ترافیکی (5/%37)، غرق شدگی (9/%17) و سوختگی­ها (1/%12) می­باشد (7). در تأیید بار زیاد حوادث کودکان در کشور نیز مطالعه اکبرپور و همکاران نشان داد که در سال 1387 معادل 3242 سال از عمر کودکان زیر 15 سال استان مازندران در اثر مرگ زودرس ناشی از حوادث از دست رفته بود (8) و در مطالعه‌ای در اهواز (1390) شیوع حوادث در کودکان زیر 5 سال 40% گزارش شده است (9).

این ارقام بالای آسیب­های کودکان و تبعات اجتماعی و اقتصادی آن بیانگر این است که کودکان گروهی آسیب پذیر برای سوانح هستند و پرداختن به این موضوع یک فوریت است. چرا که یکی از اهداف مهم توسعه هزاره و اذعان یونیسف این است که مرگ کودکان باید تا سال 2028 به طور کامل امحا گردد؛ لذا پر واضح است که فراهم نمودن راهبردهای مناسب جهت پیشگیری از این مشکل بهداشت عمومی رو به رشد در تأمین سلامت و ایمنی کودکان از اهمیت بسزایی برخوردار است و بایستی به عنوان یک هدف ملی مورد توجه قرار گیرد (10). از طرفی روزانه حدود 2300 کودک در اثر حوادث جان خود را از دست می‌دهند و با اقدامات پیشگیرانه می‌توان روزانه از هزار مورد از آن مرگ‌ها جلوگیری کرد (11). از طرفی قبل از هر اقدام پیشگیرانه کسب آگاهی از فراوانی حوادث و ویژگی­های افراد مصدوم حائز اهمیت است. اما امروزه در کشور، جز برنامه­های آموزشی پراکنده، اقدامی اساسی در زمینه پیشگیری از حوادث انجام نمی­گیرد؛ چرا که در اکثر مناطق کشور آگاهی لازم از فراوانی حوادث و ویژگی­های افراد مصدوم وجود ندارد. پس ضروری است که پژوهش­هایی در راستای دستیابی به این آگاهی در نقاط مختلف کشور صورت پذیرد؛ لذا مطالعه حاضر با هدف تعیین فراوانی و توزیع رخداد حوادث در کودکان شهرستان فسا (در استان فارس) از نظر عوامل مربوط به شخص، زمان و مکان انجام گردید تا نتایج آن ضمن ارائه مستنداتی به مدیران و پژوهشگران حوزه سلامت، راهبردهایی را برای سیاست‌گذاران و مجریان امور بهداشتی در امر کاهش مرگ کودکان به علت حوادث و ارتقاء سطح سلامت این گروه سنی فراهم سازد.

جدول 1- توزیع فراوانی کودکان حادثه دیده بر حسب ویژگی­های فردی و حادثه

متغیر

تعداد

درصد

جنس

دختر

473

0/38

پسر

772

0/62

گروه سنی

زیر یک سال

143

5/11

4-1 سال

346

8/27

9-5 سال

361

0/29

14-10 سال

395

7/31

منطقه وقوع حادثه

شهر

733

9/58

روستا

500

2/40

خارج از شهر و روستا

12

0/1

محل وقوع حادثه

منزل

820

9/65

خارج از منزل

425

1/34

فصل وقوع حادثه

بهار

232

6/18

تابستان

282

7/22

پاییز

310

9/24

زمستان

421

8/33

مواد و روش‌ها

 این پژوهش مطالعه‌ای توصیفی-تحلیلی از نوع مقطعی است که طی یک سال (از اول فروردین لغایت آخر اسفند 1392) روی کلیه کودکان زیر 15 سال حادثه دیده (مصدوم) مراجعه کننده به بخش اورژانس بیمارستان ولی‌عصر شهرستان فسا (تنها اورژانس مسئول حوادث در سطح شهرستان) انجام شده است. طی آن سال پرستاران بخش اورژانس بیمارستان، اطلاعات 1245 کودک مصدوم 14-0 سال شامل سن، جنس، محل زندگی، نوع حادثه، مکان و زمان وقوع حادثه را در فرم‌های مطابقت داده شده با نرم افزار کشوری ثبت حوادث وارد نموده و در پایان هر ماه در نرم افزار ثبت کشوری حوادث در جوامع ایمن (نسخه 1/2)  ثبت گردیده است. لازم به ذکر است که در بخش اورژانس پس از ورود افراد حادثه دیده، اطلاعات آنان در فرم یاد شده ثبت و سپس توسط بخش تریاژ اولویت بندی و جهت بررسی و بستری شدن تصمیم گیری می‌شد. از این رو می‌توان ادعا کرد که اطلاعات تمام موارد حوادث کودکان مراجعه کننده به بخش اورژانس خواه سرپایی و خواه بستری در پژوهش حاضر مورد بررسی قرار گرفته‌اند. اطلاعات به نرم افزار آماری SPSS نسخه 19 منتقل و با روش آمار توصیفی و آزمون­های مجذور کای، تست دقیق فیشر و تی تست دو نمونه مستقل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در بررسی ارتباط بین متغیرها حداکثر خطای نوع اول معادل 5% در نظر گرفته شد. نمودارها در محیط Excel رسم گردید.

نتایج

نتایج این مطالعه نشان داد در سال 1392 تعداد 1245 حادثه در کودکان 14-0 سال شهرستان فسا رخ داده که میانگین سنی آنان 1/4± 5/6 سال بوده و کودکان 14-10 سال با 395 حادثه (7/%31) بیشترین موارد سوانح را متحمل شده­اند. پسران با 772 حادثه (%62) بیشترین سهم را در تجربه حوادث داشتند. ضمن آن که 9/58% از حوادث در مناطق شهری، 8/33% در فصل زمستان و 9/65% حوادث داخل منزل به وقوع پیوسته است (جدول 1).

همان طور که در نمودار 1 مشاهده می‌شود در هر دو جنس؛ حوادث ضربه (9/%34)، سقوط (3/%31) و مسمومیت (1/%16) سه رتبه اول حوادث را به خود اختصاص داده­ اند.

AWT IMAGE

نمودار 1. توزیع فراوانی انواع حوادث به تفکیک جنسیت کودکان

جدول 2- ارتباط جنسیت کودکان حادثه دیده با نوع حادثه، محل و زمان وقوع حادثه

دختر

پسر

مقدار احتمال

تعداد (درصد)

تعداد (درصد)

نوع حادثه

عمدی

(9/1) 9

(5/0) 4

039/0

غیر عمدی

(1/98) 464

(5/99) 768

محل وقوع حادثه

داخل منزل

(3/75) 356

(1/60) 464

001/0 >

خارج از منزل

(7/24) 117

(9/39) 308

زمان وقوع حادثه

بهار

(0/18) 85

(0/19) 147

733/0

تابستان

(4/22) 106

(8/22) 176

پائیز

(6/26) 126

(8/23) 184

زمستان

(0/33) 156

(3/34) 265

اگرچه در کل فراوانی حوادث در دختران کمتر از پسران بوده اما با مشاهده جدول 2 در می­یابیم که حوادث عمدی و حوادث داخل منزل به طور معناداری در دختران بیشتر از پسران بوده است (به ترتیب 039/0 = P و 001> P).

از نظر توزیع زمانی حوادث نیز الگوی زمانی (ماه) وقوع حوادث در هر دو جنس مشابه بوده و به ترتیب کمترین و بیشترین موارد حوادث در ماه‌های آذر و اسفند رخ داده است (نمودار 2).

در این مطالعه همچنین فراوانی انواع حوادث در زیر گروه­های مختلف سنی بررسی و نتایج در جدول 3 گزارش شد. همان طور که در این جدول مشاهده می­شود در کودکان 5-0 ساله سقوط اما در کودکان 14-5 ساله ضربه شایع­ترین حادثه بوده است.

AWT IMAGE

نمودار 2. فراوانی حوادث در ماه‌های مختلف سال به تفکیک جنسیت

جدول 3. توزیع فراوانی انواع حوادث به تفکیک گروه‌های سنی و جنسیت کودکان

سقوط

ضربه

مسمومیت

سوختگی

حوادث ترافیکی

صدمات ناشی از حیوانات*

حوادث عمدی

سایر موارد**

گروه سنی

جنس

تعداد (درصد)

تعداد (درصد)

تعداد (درصد)

تعداد (درصد)

تعداد (درصد)

تعداد(درصد)

تعداد (درصد)

تعداد (درصد)

زیر یک سال

دختر

(3/33) 25

(0/32) 24

(7/18) 14

(0/8) 6

(3/1) 1

(3/5) 4

(3/1) 1

(0/0) 0

پسر

(2/41) 28

(2/16) 11

(6/20) 14

(8/8) 6

(2/13) 9

(0/0) 0

(0/0) 0

(0/0) 0

4-1 سال

دختر

(5/42) 62

(8/28) 42

(2/19) 28

(8/4) 7

(1/2) 3

(4/1) 2

(0/0) 0

(4/1) 2

پسر

(5/34) 69

(0/38) 76

(0/17) 34

(5/3) 7

(5/1) 3

(5/5) 11

(0/0) 0

(0/0) 0

9-5 سال

دختر

(4/27) 32

(0/41) 48

(5/14) 17

(1/5) 6

(5/3) 4

(9/6) 8

(9/0) 1

(9/0) 1

پسر

(8/34) 85

(9/36) 90

(9/11) 29

(1/6) 15

(5/4) 11

(9/4) 12

(8/0) 2

(0/0) 0

14-10 سال

دختر

(0/23) 31

(9/31) 43

(7/23) 32

(2/2) 3

(1/11) 15

(0/3) 4

(1/5) 7

(0/0) 0

پسر

(3/22) 58

(8/38) 101

(7/12) 33

(5/1) 4

(2/11) 29

(7/12) 33

(8/0) 2

(0/0) 0

*موارد حمله حیوانات، مار گزیرگی و عقرب گزیدگی را شامل می‌شود.

**موارد برق گرفتگی و غرق شدگی را شامل می‌شود.

بحث و نتیجه‌گیری

مطالعه حاضر به بررسی الگوی اپیدمیولوژیک حوادث در کودکان زیر 15 سال شهرستان فسا پرداخت و مشاهده شد در کل 1245 حادثه طی سال 1392 ثبت شده است. از این تعداد حادثه پسران با 772 حادثه (%62) و کودکان 2 ساله با 138 حادثه (1/%11) بیشترین حوادث را متحمل شده­اند و اکثر حوادث در مناطق شهری (9/%58)، فصل زمستان (8/%33) و داخل منزل (9/%65) رخ داده است. ضمن آن که جنسیت کودکان با نوع حادثه و محل وقوع حادثه ارتباطی معنادار نشان داد.

از آن­جا که برآورد شیوع حوادث برای برنامه‌ریزی‌های بهداشتی بسیار حائز اهمیت است، با در نظر گرفتن آمار جمعیتی کودکان زیر 15 سال شهرستان و حوادث ثبت شده در آن سال، شیوع حوادث در این گروه سنی را برآورد کردیم و حدود 3% برآورد ­گردید. در حالی­ که در مطالعه­ای در اهواز شیوع حوادث در کودکان زیر 5 سال معادل 40% برآورد گردید (12). در توجیه این اختلاف شیوع نباید از این نکته غافل شویم که در اهواز داده­های کل حوادث کودکان طی یک سال از طریق مصاحبه با مادران در مراکز بهداشتی جمع­ آوری و ثبت شد، اما در این مطالعه فقط داده­های ثبت شده مربوط به کودکان حادثه دیده (مصدوم) ارجاع شده به بخش اتفاقات بیمارستان شهرستان مورد مطالعه قرار گرفت و مطمئناً این برآورد ممکن است کمتر از مقدار واقعی گزارش شود. به این علت که برخی حوادث در آمارهای گزارش شده پنهان می­مانند و موارد ثبت حوادث برابر با تمامی موارد رخداد حوادث نمی­باشد، چون برخی کودکان حادثه دیده علیرغم مصدومیت به بیمارستان مراجعه نکرده و مراقبت­های سرپایی را در منزل یا مراکز بهداشتی- درمانی دریافت می­کنند. در تأیید این موضوع تحقیق ایمان­زاده و فرسار نشان داد 4/96% از کودکان آسیب دیده درمان سرپایی دریافت می­کنند (13). با این تفاسیر به نظر می­رسد شیوع حوادث در این شهرستان بالا باشد و در راستای اجرای برنامه­های پیشگیرانه باید اقدامات لازم انجام گیرد.

در رابطه با سن کودکان حادثه دیده، مشاهده شد میانگین سنی این کودکان 5/6 سال بود و با افزایش سن کودکان، فراوانی حوادث افزایش یافته و بیشترین موارد در کودکان 14-10 سال رخ داده است. در مطالعه‌ای که در اهواز در سال 1390 روی کودکان زیر 5 سال انجام شد بیشترین فراوانی حوادث در کودکان 24 ماهه و بزرگتر گزارش شد (9). نقاب و همکاران هم در استان فارس بیشترین حوادث را در کودکان زیر 5 سال مشاهده کردند (14). در یزد هم بیشترین حوادث کودکان در سنین زیر 6 سال مشاهده شد (15). گرچه ما اطلاعاتی از توزیع سنی کودکان در مطالعات پیشین در دست نداریم، اما در مورد مطالعه حاضر شاید بتوان گفت که علت بیشتر بودن سهم گروه‌های سنی بالاتر در حوادث می­تواند بالاتر بودن سهم آنان از جمعیت شهرستان باشد به طوری که سهم هرگروه سنی از جمعیت شهرستان از گروه سنی ماقبل خود بیشتر بوده و همین روند در مورد حوادث نیز تکرار شده است. البته باید به این نکته هم توجه داشت که استدلال این یافته با توزیع سنی تنها یک روی سکه است و عوامل دیگری می‌تواند در این امر دخیل باشد که شناسایی آن ها نیازمند انجام مطالعات بیشتر و دقیق تری است. در واقع باید گفت که حوادث در تمام گروه­های سنی کودکان از اهمیت بالایی برخوردار بوده و نباید اشتباهاً فکر کنیم کودکان سنین پایین­تر کمتر در معرض حوادث هستند. بلکه کودکان در هر سنی که باشند متناسب با سن خود در معرض حوادث مختلفی قرار دارند (جدول 3).

از کل حوادث ثبت شده 62% را پسرها متحمل شده­اند، در حالی­ که فقط 51 درصد از کودکان زیر 15 سال شهرستان پسر بوده اند (به عبارت دیگر نسبت جنسی حوادث 63/1 اما نسبت جنسی جمعیتی 04/1). این یافته در توافق با یافته­های سایر مطالعات انجام شده در کشور (9، 20-15) و دیگر کشورها (25-21) می­باشد که نسبت بالاتر وقوع حوادث و مرگ ناشی از حوادث در پسرها نسبت به دخترها را گزارش نموده­اند. در توجیه این اختلاف جنسیتی می­توان مهم­ترین علت را این دانست که پسرها خلقیات متفاوتی داشته و فعال­تر و جسورتر بوده و بیشتر با عوامل خطرزای محیط روبرو می­شوند، ضمن آن که بیشتر از دخترها به استقبال بازی­های پر تحرک و رفتارهای خطرزا می­روند، سوری هم در مطا­لعه­ای گزارش کرد 44% پسران و تنها %38 دختران در معرض رفتارهای خطرزای منجر به حوادث غیر عمدی قرار داشتند (26). این مسئله بیانگر آسیب پذیرتر بودن پسرها نسبت به دخترها و لزوم معطوف داشتن توجه بیشتر به پسرها می­باشد.

یافته­ها حاکی از آن است که در کل 9/65% از حوادث در داخل منازل اتفاق افتاده است. در کشور ما سالیانه صدها هزار حادثه ناگوار در منازل رخ می­دهد (15). اکثر مطالعات انجام گرفته نیز نشان داده­اند که بیش از نیمی از حوادث کودکان در خانه رخ می­دهد (9، 14، 29-27). این گزارشات لزوم بازدید از منازل و بررسی وضعیت ایمنی منازل را می­رساند. البته در مطالعات انجام شده در رفسنجان و اهواز بیشترین حوادث در خارج از منازل رخ داده است (12 و 18)، که شاید در این مطالعات بیشترین حوادث در مدرسه و دیگر اماکن سرپوشیده بوده باشد که باز هم باید ارزیابی وضعیت ایمنی این اماکن مورد توجه قرار گیرد. اما سهم حوادث خانگی در مطالعه ما کمی بیشتر از مقادیر گزارش شده در مطالعات دیگر است. شاید دلیل این اختلاف کمبود اماکن تفریحی در خارج از منزل و عدم رعایت استانداردهای لازم در ساختن منازل در شهرستان فسا باشد. طبق این یافته امید می­رود با بهبود سطح آگاهی والدین و بخصوص مادران در زمینه رفتارهای پیشگیرانه از حوادث خانگی، بتوان از وقوع بخش عظیمی از حوادث کودکان جلوگیری نمود. برای دستیابی به این موفقیت باید ضمن حساس سازی والدین نسبت به عواقب حوادث خانگی، برای مراقبت مداوم از فرزندان خود نیز تشویق گردند.

طبق یافته­های مطالعه، محل وقوع حادثه به­طور معناداری با جنسیت کودک ارتباط داشته و حوادث داخل منزل در دختران بیش­تر از پسران بود (3/75% در برابر 1/60% و 001/0 > P). آمار حوادث نشان می­دهد که کودکان بیشتر در محل­هایی دچار حادثه می­شوند که بیشتر وقت خود را در آن محل­ها می­گذرانند (30). از این­رو محصور بودن دختران در منزل و ورود آزادانه تر پسران به محیط‌های خارج از منزل و اجتماع می­تواند یکی از عمده­ترین دلایل بالاتر بودن موارد حوادث خانگی در دختران باشد.

جنسیت کودک با نوع حادثه (عمدی و غیرعمدی بودن) نیز ارتباط معناداری داشت. در مورد اختلاف تعداد موارد حوادث عمدی بین دو جنس نیز بررسی دقیق­تر داده­ها نشان داد تعداد 7 مورد از 9 حادثه در دختران و تنها یک مورد از 4 حادثه در پسران خودکشی و مابقی خشونت بوده است. شاید بتوان این چنین نتیجه گرفت که علت وجود ارتباط بین نوع حادثه با جنسیت، شایع تر بودن اختلالات روانی از جمله افسردگی در دختران و بالتبع اقدام بیشتر آنان به خودکشی نسبت به پسران می­باشد. که این مسئله این نکته را گوشزد می­کند که آموزش مهارت­های زندگی و مدیریت بحران در دخترها بیشتر مورد توجه قرار گیرد.

در این مطالعه حوادث ضربه، سقوط و مسمومیت سه رتبه اول حوادث را به خود اختصاص دادند. سوری در اهواز و منتصری و همکاران در یاسوج هم در مطالعات خود ضربه را در رتبه اول حوادث کودکان یافتند (12 و 20). در حالی که سقوط به عنوان عامل اصلی صدمات غیر کشنده در میان کوکان سنین 19-0 سال مطرح می‌باشد و در اکثر مطالعات خارجی (23، 31 و 32) و داخلی (9، 13، 15، 18 و 28) که قبل از این انجام شده سانحه سقوط در رتبه اول قرار داشته است. این اختلاف در رتبه بندی علل حوادث در مطالعات مختلف می­تواند به علت متفاوت بودن گروه سنی کودکان مورد مطالعه در هریک از این مطالعات دانست. همچنین تعاریفی که در مناطق مختلف برای حوادث ضربه و سقوط ارائه می­شود متفاوت است. همچنین باید به این نکته هم اشاره شود که از نقاط ضعف مطالعه ما این بود که محیط مطالعه ما بیمارستانی آموزشی می‌باشد و قسمتی از امور در بخش‌ها توسط دانشجویان اداره می‌گردد؛ لذا با وجود برگزاری کلاس‌های آموزشی مدون برای پرستاران بخش، متاسفانه به علت تعویض زیاد دانشجویان و ورود و خروج دوره‌ای دانشجویان به آن بخش، در تکمیل فرم مذکور گاهاً در تمایز بین سقوط و ضربه ممکن است اشتباه رخ داده باشد.

 طبیعی است که نوع حادثه با رشد طبیعی و رفتارهای تکاملی کودک ارتباط دارد. ما هم در مطالعه خود به بررسی این ارتباط پرداخته و فراوانی حوادث مختلف را به تفکیک زیرگروه­های سنی بررسی کردیم و شاهد این بودیم که در کودکان زیر 5 سال حادثه سقوط و در کودکان 5 ساله و بزرگتر حادثه ضربه در رتبه اول قرار داشت. در مطالعه نوح جاه و همکاران  و مطالعه انجام شده در اهواز نیز سقوط (1/%30) شایع ترین حادثه در کودکان زیر 5 سال بود (9 و 19) که در توافق با یافته­های مطالعه ماست.

احتمالاً از قابل قبول­ترین دلایل این یافته می­تواند این باشد که کودکان زیر 5 سال هنوز مفهوم خطر را به طور کامل درک نکرده، در برآورد فاصله و عمق مبتدی هستند و بازیگوشی و تحرک زیادی دارند و از این­رو از انواع حوادث بیشتر متحمل سانحه سقوط می­شوند. اما در مقابل کودکان 5 ساله و بزرگتر بیشتر در جمع هم سن و سالان خود به بازی­های گروهی و پرتحرک (من جمله توپ بازی و دویدن) مشغول می­شوند که احتمال متحمل شدن سانحه ضربه از سوی کودک (برخورد با اجسام تیز و غیر تیز) افزایش می­یابد.

در واقع کودکان در دنیایی زندگی می­کنند که برای آن­ها طراحی شده و علت اغلب مصدومیت­های آن­ها خطاهای بزرگسالان است و حتی در مورد بعضی حوادث، کودک هیچ نقشی در به وجود آوردن آن ندارد. ویلی و وانگ هم می­نویسند: حوادث نتیجه بی توجهی، غفلت و ناآگاهی والدین و کنجکاوی کودکان می­باشد (33). پس با این حساب تردیدی نیست که والدین مهم­ترین نقش را در کاهش آمار حوادث کودکان دارند؛ لذا بایستی آگاهی­های لازم را کسب نموده و متناسب با سن کودکان همواره مراقب آنان باشند و اقدامات پیشگیری از حوادث را برایشان انجام دهند.

حلم سرشت و دل­پیشه می­نویسند: سوانح در مناطق روستایی و شهری متفاوت است (34). ما هم این موضوع را بررسی کردیم. بر اساس اطلاعات جمعیتی، 56% از کودکان 14-0 سال شهرستان شهرنشین و مابقی روستانشین هستند اما توزیع مکانی حوادث نشان می­دهد 9/58% از حوادث در کودکان شهرنشین رخ داده است. شاید علت این اختلاف منطقه­ای، درمان سرپایی مصدومین روستایی در درمانگاه­های روستایی و عدم مراجعه آنان به بیمارستان و در نتیجه عدم ثبت حوادث روستایی و وارد نشدن آن حوادث در مطالعه ما باشد. البته در مطالعه انجام گرفته در یزد هم شیوع حوادث در مناطق شهری بالاتر گزارش شده (15) و در رفسنجان و تهران نیز از کل حوادث رخ داده بیشترین موارد به مناطق شهری مربوط بوده است (17 و 18). طبیعی است که منازل مناطق شهری بیشتر آپارتمانی و دارای فضای محدود هستند و احتمال آسیب افزایش می­یابد. به علاوه با توجه به فرهنگ شهر نشینی و یا کارمند بودن والدین مراقبت از فرزندان بر عهده فرزندان بزرگتر و یا افراد غیر مسئول و یا پدر بزرگ و مادر بزرگ نهاده می­شود که هر یک به دلایلی نمی­توانند به نحو احسن از کودک مراقبت کنند.

و در نهایت در بررسی توزیع زمانی حوادث، شاهد بودیم اکثر کودکان در فصل زمستان مصدوم شده­اند. این توزیع زمانی با یافته­های مطالعات قبلی (18 و 20) مغایرت دارد چون در آن مطالعات بیشترین موارد حوادث در فصل تابستان و کمترین حوادث در زمستان مشاهده شده است. بخشی از این اختلاف در یافته­ها را می­توان این­گونه توجیه نمود که در آن مطالعات حوادث ترافیکی در رتبه دوم حوادث قرار داشته است اما در مطالعه ما این گروه از حوادث در رتبه پنجم و در برخی گروه­های
سنی هم در رتبه ششم قرار داشت. این نشان می‌دهد در آن مناطق کودکان در فصل تابستان که زمان فراعت از مدرسه است؛ بیشتر اوقات خود را در خیابان‌ها می­گذرانند و چون حوادث ترافیکی در کمین آن­هاست آمار حوادث در فصل تابستان بیشتر از سایر فصول است. اما در شهرستان فسا به دلیل کمبود اماکن تفریحی کودکان در تمامی فصول سال اکثر اوقات فراغت خود را در منزل سپری می­کنند و شانس مصدوم شدن آنان در هر زمان به میزان توجه و مراقبت بزرگترهای خانواده بستگی دارد. پر واضح است که در فصل زمستان به خصوص اسفند ماه افراد بزرگسال در خانواده مشغول خانه تکانی و تدارک مقدمات عید نوروز می­شوند و از مراقبت از کودکان و نظارت بر فعالیت‌های آنان غفلت می­شود، در نتیجه کودکان نیز با توجه به حس کنجکاوی و شیطنت خود موقعیت­های خطرناک بیشتری را تجربه کرده و متحمل حوادث مختلفی می­گردند و این می­تواند علت مهمی برای استدلال این اختلاف مشاهده شده باشد. البته یکی از محدودیت­های مطالعه ما این است که داده­های مربوط به سطح سواد و وضعیت اشتغال مادران را نداشتیم، چه بسا اگر دسترسی به این داده­ها وجود داشت، این تناقض یافته­ها با مطالعات قبلی را بهتر استدلال می­کردیم. دیگر محدودیت این مطالعه این بود که تمام موارد مصدومیت کودکان را شامل نمی‌شد، چرا که در مورد حوادث سطحی که در خانه‌های بهداشت، پایگاه‌ها و مراکز بهداشتی درمانی تحت مداوا قرار گرفته و نیاز به ارجاع به اورژانس بیمارستان نداشتند اطلاعات آن‌ها در نرم افزار ثبت نشده و وارد مطالعه نشده‌اند و این مشکل کم شماری حواث حتی در مورد مناطق روستایی می‌تواند پررنگ تر هم باشد. در نهایت پیشنهاد می­گردد مطالعاتی عمیق­تر در راستای تعیین علل بیشتر بودن حوادث کودکان این شهرستان در فصل زمستان انجام گیرد تا بهتر بتوان اقدامات پیشگیرانه را برنامه ریزی و اجرا نمود.

با توجه به بار سنگین حوادث خانگی بر پیکره سیستم­های بهداشت و درمان، جوامع و خانواده­ها، تدوین برنامه­ها و استراتژی­های دقیق در راستای بهبود سطح آگاهی و عملکرد جامعه برای مجهز سازی منازل به تجهیزات ایمنی بخش و به کارگیری اقدامات پیشگیری از حوادث خانگی ضروری به نظر می­رسد. ضمن آن که پیشنهاد می­گردد سیستم مراقبت از حوادث  در  مراکز  بهداشتی  باید  به  عنوان  جزئی  از خدمات
بهداشت مادر و کودک درنظر گرفته شود و یک سیستم ثبت و مراقبت استاندارد و جامع­تر جهت ثبت موارد و عوامل خطر مربوطه طراحی و اجرا گردد.

تشکر و قدردانی

نویسندگان بدین وسیله از حمایت های حوزه معاونت تحقیقات
و فناوری و مرکز توسعه تحقیقات بالینی دانشگاه علوم پزشکی فسا تشکر و قدردانی می نمایند.

تعارض منافع

نویسندگان هیچ گونه تعارض منافعی را اعلام نکرده اند.

References

1. Peden M, Oyegbite K, Ozanne-Smith J, Hyder AA, Branche C, Fazlur-Rahman A, et al. World report on child injury prevention. 1st ed. Switzerland: WHO Press; 2008, p.1.

2. Hardelid P, Davey J, Dattani N, Gilbert R, et al. Child Deaths Due to Injury in the Four UK Countries: A Time Trends Study from 1980 to 2010. PLoS ONE. 2013;8(7):1-9.

3. Jagnoor J, Suraweera W, Keay L, Ivers R, Thakur J, Jha P. Unintentional injury mortality in India, 2005: nationally representative mortality survey of 1,1 million homes. BMC Public Health. 2012;12(487):487.

4. Fraga A, Fraga G, Stanley C, Costantini T, Coimbra R. Children at danger: injury fatalities among children in San Diego County. Eur J Epidemiol. 2010;25(3):211-7.

5. Mutto M, Lawoko S, Nansamba C, Ovuga E, Svanström L. Unintentional childhood injury patterns, odds, and outcomes in Kampala City: an analysis of surveillance data from the National Pediatric Emergency Unit. Inj Violence Res. 2010;3(1):13-8.

6. Hydar A, Sugerman D, Puvanachandra P, Razzak J, El-Sayad H, Isaza A, et al. Global childhood unintentional injury surveillance in four cities in developing countries: a pilot study. Bulletin of the World Health Organization. 2009;87(5):345-52.

7. Ainy E, Mahfouzpoor S, Movahedi M, Soori H. world report on child injury prevention. 1st ed. Tehran: Applied Research Center Traffic Police; 2011, p.45-46.

8. Akbarpour S, Jafari N, Mobasheri F, Pezeshkan P. Years of life lost due to premature death from intentional and unintentional injuries in Mazandaran province in 1387. Iranian J of Epidemiology. 2011;7(4):29-34. [Article in Persian].

9. Nouhjah S, Ghanavatizadeh A, Eskandri N, Daghlavi M. Prevalence of Non-Fatal Home Injuries and its Related Factors among Children Attending Health Centers in Ahvaz: a Pilot Study. Hakim Research Journal. 2012;15(3):238-42. [Article in Persian].

10. Mahram M, Derakhshandeh J, Jamshidi M, Yektaparast M. Study of home injuries in clients of health centers and hospitals of Zanjan. 2000;8(33):41-6.

11. World Health Organization. 10 facts on injuries to children [Internet]. World Health Organization; 2012 [ Updated:2016;cited 2015  Feb 5]. Available from: http://www.who.int/features/factfiles/injuries_children/en/.

12. Soori H. Epidemiology of injuries in children admitted to the emergency hospital in Ahvaz. medical journal. 2003; 32:1-11. [Article in Persian].

13. imanzadeh F, Farsar AR. Epidemiology of injuries in children less than 6 years old, Shahid Beheshti University of Medical Sciences. 2000. [Article in Persian].

14. Neghab M, Habibi M, Rajaeifard A, Choubineh A. Home accidents in Shiraz during a 3 year period (2002-2000). Journal of Kermanshah University of Medical Sciences (Behbood). 2008;11(4):428-40. [Article in Persian].

15. Mazloomi SS, Falahzadeh H. The prevalence of injuries in people under 20 years in Yazd. Payesh J. 2001;2(4):21-5 [Article in Persian].

16. Fazel M, Fakharian E, Tabesh H, Aghadoost D, Azordegan F. Epidemiology of injuries in the city of Kashan during 2006-2004. J KashanUniv Med. 2007;11(44):28-31. [Article in Persian].

17. Delbar Pourahmadi S, Tajodini F, Ehdaeivand F, Moqimidehkordi B, Farsar AR, Torkamannezhad S. Investigation of accidents resulting in death in children under cover of 1-59 months martyr Beheshti University of Medical Sciences in 2013& 2014. 2014;1(4):205-11. [Article in Persian].

18. Khodadadi H, Asadpoor M, Zohre-kermani S, Ravari A. Frequency of injuries in children under 15  years admitted to the emergency department of Hazrat Ali Ibn Abi Talib, Rafsanjan 2000-1999Rafsanjan Med Uni J. 2006;5(3):201-8. [Article in Persian].

19. Soori H, Naghavi M. Childhood deaths from unintentional injuries in rural areas of Iran. Injury Prevention. 1998;4(3):222-4. [Article in Persian].

20. Montaseri Z, Salari M, Malaakzadeh J, Rostamynagad A. Study on the Frequency of Injuries among Children at Beheshti Hospital in Yasuj in 1999. 2003;8(29):1-9. [Article in Persian].

21. Schwebel D, Gaines J. Pediatric unintentional injury: behavioral risk factors and implications for prevention. J DevBehavPediatr. 2007;28(3):245-54.

22. Singer M, Ghaffar A. Risk factors for injury in Pakistani children. Biosci Trends. 2008;2(1):10-4.

23. Ganveer G, Tiwari RR. Injury pattern among non-fatal road traffic accident cases: a cross-sectional study in Central India. Indian j Med Sci. 2005;59(1):9-12.

24. Thein M, Lee B, Bun P. Childhood injuries in Singapore: a community nationwide study Singapore. Med J. 2005;46(3):116-21.

25. Baez-Baez G, Orozco-Valerio MJ, Davalos-Guzman J, Mendez-Magana A, Celis A. Drowning mortality trends in children younger than 5 years old in Mexico, 1979-2008. Rev Invest Clin. 2012;46(6):529-34.

26. Ainy E, Movahedi M, Aghaei A, Soori H. Risky Behaviors Leading to Unintentional Injuries among High
School Students in Tehran 2009. Hakim Research Journal. 2012;15(2):124-9. [Article in Persian
].

27. Khosravi SA, Gaffari M. Epidemiological study of domestic accidents in urban and rural area of Shahrekord in 1999. J ShahrekordUniv Med Sci. 2003;5(2):53-64. [Article in Persian].

28. Esmaeli Z, Vaez-zadeh N. Injury patterns in children under 15 years of natural disasters in the Mazandaran province. Mazandaran Med Uni J. 2000;10(29):1-6. [Article in Persian].

29. Eldosoky R. Home-related injuries among children: knowledge, attitudes and practice about first aid among rural mothers. EMHJ. 2012;18(10):1021-7.

30. Gillham B, Thompson J. A. child Safety: Problem and Prevention from Preschool to adolescence. 1st ed. London Rutledge; 1996 ,p.40-54.

31. Cermaria F, Simeoni G, Zanini F. An epidemiological study of childhood accidents in the Alto Mantovano area of the Lombardy Rogini. Minrrva- Pediatr.:1998;3(50):47-54.

32. Lawoyin T, Lawoyin D, Lawoyin J. Factors associated with oro-facial injuries among children in Al-Baha, Saudi Arabia. Afr J Med Med Sci. 2002;31,37-40.

33. Whaly L, Wong D. Nursing care of infant and children. Fifth ed. London: Mosby Company; 1995, 1796.

34. Helm-Seresht PD, A. Princepel of environment Health.  1st ed. Tehran: Chehr Press; 1996, p.361-369.

ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Mobasheri F, Azizi H, Rastbaf F. The Epidemiological Pattern of Injuries among Children under 15 Years of Age in Fasa in 2013. J Fasa Univ Med Sci. 2016; 6 (1) :69-78
URL: http://journal.fums.ac.ir/article-1-847-fa.html

مباشری فرزانه، عزیزی عبداله، راستباف فهیمه. الگوی اپیدمیولوژیک حوادثِ کودکان زیر 15 سال شهرستان فسا در سال 1392. مجله دانشگاه علوم پزشکی فسا. 1395; 6 (1) :69-78

URL: http://journal.fums.ac.ir/article-1-847-fa.html



دوره 6، شماره 1 - ( بهار 1395 ) برگشت به فهرست نسخه ها
Journal of Fasa University of Medical Sciences
Persian site map - English site map - Created in 0.2 seconds with 32 queries by YEKTAWEB 3977